Bilanço Genişlemesi ve Daraltılması (QE/QT) Alıştırma Soruları - Soru Bankası
Niceliksel Gevşeme (QE), Niceliksel Sıkılaştırma (QT), merkez bankasının ilk ilkesi (Varlıklar $=$ Yükümlülükler) ile bunların faiz oranları, varlık değerlemeleri ve enflasyon üzerindeki gerçek dünya aktarımına ilişkin kavrayışınızı sınamak için $9$ soru.
1. QE işleminde merkez bankası, "yoktan yarattığı" $100$ milyar USD rezervi kullanarak birincil aracının elinden $100$ milyar USD'lik hazine tahvili satın alır. Bu işlem tamamlandıktan sonra merkez bankası bilançosunun "varlık tarafı" ile "yükümlülük tarafı" sırasıyla ne kadar değişti?
- A. Varlıklar $+100$ milyar USD, yükümlülükler değişmedi (merkez bankasının net varlıkları yoktan $100$ milyar USD arttı)
- B. Varlıklar $+100$ milyar USD, yükümlülükler $+100$ milyar USD (eş zamanlı genişleme)
- C. Varlıklar değişmedi, yükümlülükler $+100$ milyar USD (merkez bankası yalnızca "para bastı")
- D. Varlıklar $+100$ milyar USD, yükümlülükler $-100$ milyar USD (varlık takası)
2. Merkez bankası neden Hazine'den doğrudan yeni tahvil satın alamaz da birincil aracıyı köprü olarak kullanmak zorundadır?
- A. Birincil aracılar aradan komisyon kazanır; bu, merkez bankasının kâr modelidir
- B. Merkez bankasının yeni ihraç edilen tüm tahvilleri doğrudan satın almaya yetecek kadar fonu yoktur
- C. Yasal olarak "mali açığın paraya dönüştürülmesi" yasaklanmıştır — merkez bankasının yeni tahvilleri doğrudan satın alması, hükümete sınırsız kredi vermek anlamına gelir ve parasal disiplini yok eder
- D. Birincil aracılar tahvil fiyatlamasında merkez bankasından daha iyidir, böylece merkez bankasının daha ucuza tahvil almasını sağlar
3. [Hesaplama] Bir ülkenin başlangıç piyasa likiditesinin $100$ milyar USD olduğunu varsayalım. Merkez bankası sırasıyla $3$ kez QE (her seferinde $100$ milyar USD enjekte) ve $1$ kez QT ($100$ milyar USD çeker) tamamlar. Nihai piyasa likiditesi nedir?
- A. $200$ milyar USD
- B. $300$ milyar USD
- C. $400$ milyar USD
- D. $500$ milyar USD
4. Bu deneyin QT gösteriminde Adım ②, Hazine'nin özel sektöre yeni tahvil ihraç ederek $100$ milyar USD nakit çektiğini gösterir. Bu noktada Adım ③ "merkez bankası parayı doğrudan yok eder" işlemine geçilmeyip $100$ milyar USD'nin mali harcama yoluyla yeniden özel sektöre dönmesi durumunda piyasa likiditesi nasıl etkilenir?
- A. Piyasa likiditesi kalıcı olarak $100$ milyar USD azalır
- B. Piyasa likiditesi geçici olarak $100$ milyar USD azalır, ancak hızla geri kazanılır — bu, gerçek bir bilanço daraltması olmadan yapılan "borç karşılığı mali transfer" işlemine eşittir
- C. Piyasa likiditesi tam tersine $100$ milyar USD artar
- D. Merkez bankası bilançosu otomatik olarak $100$ milyar USD küçülür
5. Bu deneyin "Gerçek Dünya Etkisi" panelinde QE Adım ④ tamamlandıktan sonra üç gösterge nasıl görünmelidir?
- A. Faiz "fırlamış", varlık değerlemesi "sönmüş", enflasyon "ılımlı"
- B. Faiz "çok düşük", varlık değerlemesi "çılgınca yükseliyor", enflasyon "yüksek ateşli"
- C. Faiz "normal", varlık değerlemesi "normal", enflasyon "$\%2$ hedefte"
- D. Faiz "çok düşük", varlık değerlemesi "sönmüş", enflasyon "yüksek ateşli"
6. Bir arkadaşınıza bu deneyin görselleştirmesini kullanarak "QE'nin merkez bankasının doğrudan halka para vermesi olmadığını" kanıtlamak istesek en etkili gösterim adımı hangisidir?
- A. QE Adım ① — Hazine'nin "borç senedi verdiğini" gösterip o anda piyasa likidite çubuğunun değişmediğine işaret etmek
- B. QE Adım ③ — Merkez bankasının yeni bastığı $100$ milyar USD rezervin doğrudan birincil aracıya (örneğin JPMorgan) gittiğini, sıradan halkın banka hesaplarına girmediğini ve hane halkının defter üstündeki servetinin doğrudan artmadığını göstermek
- C. QE Adım ④ — Piyasa likidite çubuğunun sonunda iki katına çıktığını göstermek
- D. QT moduna geçiş — Merkez bankasının parayı tersine yok edebildiğini göstermek
7. $2008$–$2014$ arasında Fed üç tur QE uygulamış, bilanço yaklaşık $0{,}9$ trilyon USD'den yaklaşık $4{,}5$ trilyon USD'ye genişlemişti; ancak aynı dönemde ABD TÜFE enflasyonu uzun süre $\%2$ hedefinin altında kaldı. Bu, $2020$–$2022$'deki "QE artı $40$ yılın en yüksek enflasyonu" ile keskin bir tezat oluşturur. En makul açıklama hangisidir?
- A. $2008$ turunda merkez bankası yeterince para basmadığı için enflasyona yol açmadı
- B. Merkez bankası bilanço genişlemesi "baz para (rezerv)" yaratır; ancak bunun dolaşımdaki "geniş para M2"ye dönüşüp fiyatları yukarı itebilmesi için ticari bankaların kredi vermeye istekli olması gerekir; $2008$ sonrası bankalar genel olarak (yüksek tahsil edilemeyen kredi sonrası) kredi vermek istemediği için QE parası büyük ölçüde merkez bankası hesaplarında fazla rezerv olarak yatmış kaldı
- C. $2020$ sonrasındaki enflasyon tamamen QE'nin sonucudur, başka faktörlerle ilgisi yoktur
- D. Fed'in $2014$'te TÜFE'yi hesaplama yöntemi hatalıydı
8. Merkez bankası bilançosunun "varlık tarafında" $1$ trilyon USD'lik hazine tahvili kayıtlıysa, "yükümlülük tarafında" buna karşılık ne olmalıdır?
- A. $1$ trilyon USD altın rezervi
- B. $1$ trilyon USD nakit artı ticari banka rezervleri (toplamı baz para)
- C. $1$ trilyon USD hükümet vergi geliri
- D. $1$ trilyon USD döviz rezervi
9. Bu deney varsayılan olarak QE'nin tek seferlik enjeksiyonunu $100$ milyar USD, QT'nin tek seferlik çekimini de $100$ milyar USD olarak alır. Görselleştirmeyi kullanarak "farklı merkez bankası bilanço genişleme hızlarının enflasyon baskısı göstergesine etkisini" niceliksel olarak araştırmak istenirse doğru deney tasarımı ne olmalıdır?
- A. QE enjeksiyon miktarını ve QT çekim miktarını aynı anda değiştirmek
- B. Diğer mod parametrelerini sabit tutarak yalnızca art arda $1$ kez QE ile art arda $3$ kez QE sonrası enflasyon göstergesinin konumunu karşılaştırmak (kontrol değişkeni yöntemi)
- C. Yalnızca tek bir QT sonrası enflasyon göstergesine bakmak; karşılaştırma grubu gerekmez
- D. Yalnızca başlangıç durumundaki enflasyon göstergesine bakmak