Lai một tính trạng Mendel Hướng dẫn

Tổng quan

Tại sao bố mẹ mắt nâu đôi khi lại sinh con mắt xanh? Tại sao cây đậu thân cao lại tạo ra thế hệ con thân thấp? Giữa thế kỷ 19, Gregor Mendel đã vén bức màn bí ẩn về di truyền thông qua các thí nghiệm trên cây đậu Hà Lan. Mô phỏng này tái hiện phép lai một tính trạng, giúp bạn hiểu cách các tính trạng phân ly và các quy luật thống kê đằng sau sự ngẫu nhiên trong di truyền.

Bối cảnh

Khái niệm chính

Công thức và diễn giải

Các bước thí nghiệm

1. 1

   Thiết lập P (Thế hệ bố mẹ)

   Chọn kiểu gen cho Bố mẹ 1 và Bố mẹ 2 trong bảng điều khiển. Hãy thử thiết lập mô hình kinh điển '$Aa \times Aa$'.
2. 2

   Quan sát sự phân ly giao tử

   Xem sơ đồ ở giữa để quan sát cách mỗi bên bố mẹ tạo ra giao tử $A$ và $a$. Xác suất xuất hiện của mỗi loại giao tử là bao nhiêu?
3. 3

   Xây dựng khung Punnett

   Khung này hiển thị tất cả các kết quả có thể xảy ra từ việc kết hợp giao tử ngẫu nhiên ($2 \times 2 = 4$ tổ hợp). Xác suất của mỗi tổ hợp là bao nhiêu?
4. 4

   Mô phỏng quy mô lớn

   Đặt số lượng đời con $N=100$ và nhấn 'Chạy mô phỏng'. Quan sát tỉ lệ thực tế của kiểu hình trội và lặn. Có khớp chính xác với dự đoán lý thuyết không? Thử tăng $N$ lên $2000$ và xem tỉ lệ thay đổi như thế nào. (Gợi ý: Mẫu càng lớn, quy luật càng ____.)

Mục tiêu học tập

• Nắm vững các định nghĩa về alen, kiểu gen và kiểu hình.
• Hiểu sâu sắc cơ chế của Quy luật Phân ly (sự phân ly giao tử và thụ tinh ngẫu nhiên).
• Sử dụng thành thạo khung Punnett để dự đoán tỉ lệ kiểu gen và kiểu hình ở đời con.
• Nhận thức được mối liên hệ giữa tính ngẫu nhiên trong di truyền và Quy luật số lớn.

Ứng dụng thực tế

• Tư vấn di truyền: Dự đoán nguy cơ mắc các bệnh di truyền lặn (ví dụ: bệnh Bạch tạng) dựa trên tiền sử gia đình.
• Chọn giống cây trồng và vật nuôi: Tập hợp các đặc điểm mong muốn (ví dụ: kháng bệnh, năng suất cao) vào một giống duy nhất thông qua lai chọn lọc.
• Chẩn đoán lâm sàng: Suy luận trạng thái mang gen của một cá thể bằng cách sử dụng sơ đồ phả hệ để hỗ trợ y học chính xác.
• Xét nghiệm huyết thống DNA: Khoa học pháp y và các dịch vụ xét nghiệm gen cá nhân sử dụng nguyên lý di truyền Mendel để xác định quan hệ huyết thống bằng cách so sánh các alen.
• Chỉnh sửa gen (CRISPR): Các công nghệ chỉnh sửa gen hiện đại dựa trên nguyên lý di truyền Mendel để sửa đổi các gen cụ thể một cách chính xác.

Sự hiểu lầm phổ biến

Đọc thêm

• Wikipedia - Di truyền học Mendel